Resim1

Galatasaray Üniversitesi’nin kuruluş sürecine en başından itibaren emek koyan birkaç kişiden biri olan Barlas Tolan, beşinci ölüm yıldönümünde, yine kurucusu olduğu Sosyoloji Bölümü’nün öğretim elemanları tarafından düzenlenen bir konferansla anıldı. 5 Aralık 2019 tarihinde Galatasaray Üniversitesi Aydın Doğan Oditoryumu’nda saat 10.00-16.30 saatleri arasında düzenlenen “Üniversite: Dünü, Bugünü, Yarını” başlıklı konferansta, Barlas Tolan’ın Galatasaray Lisesi’nden bazı sınıf arkadaşları ve kardeşleri, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden meslektaşları, çeşitli üniversitelerden öğretim üyeleri ile öğrenciler hazır bulundular.



Konferansın açılış konuşmasını Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü adına yapan Cem Özatalay, konuşmasında Barlas Tolan’ın üniversitenin kuruluşundaki emeğinin ve katkısının kurumsal düzeyde görmezden gelinmesi olgusuna değinerek, bu durumun dünyadaki ve Türkiye’deki üniversitenin bugünkü hali ve gidişi ile Tolan’ın benimsediği üniversite ideali arasındaki mesafeden ve çelişkiden ayrı düşünülemeyeceğine işaret etti.

Özatalay, aynı nedenle “piyasa dostu” olmak bakımından çekim merkezi olmayan tüm sosyal bilim disiplinleri gibi sosyoloji disiplinin de üniversiter alanda marja itilmek istendiğini, Barlas Tolan adına her yıl düzenlenen bu konferansların da Galatasaray Sosyoloji Bölümü’nün Conatus’unun, “varlığında ısrar çabası”nın bir ifadesi olarak gördüklerini söyledi. Tüm konuşmacılara ve dinleyicilere bu çabaya ortak ortak oldukları, katkı sundukları için teşekkür eden Özatalay, birinci oturumu başlatmak üzere Sosyoloji Bölümü Bölüm Başkanı Ali Ergur’u kürsüye çağırarak konuşmasını sonlandırdı.

resim2 resim1

Resim3

Galatasaray Üniversitesi’nin fikir babalarından, kuruluşunda ve gelişmesinde büyük emek sahibi olan, Sosyoloji Bölümü Kurucu Bölüm Başkanı Prof. Dr. Barlas Tolan’ ı kaybedişimizin dördüncü yılını 8 Aralık 2018 günü doldurduk.  2015 yılında değerli hocamızın anısına başlattığımız Barlas Tolan Konferansları dizisinin bu sene dördüncüsünü düzenledik.  Galatasaray Lisesi’nin 150. yıl etkinlikleri ve Galatasaray Üniversitesi’nin kuruluşunun 25. yılı olması nedeniyle, konferansımızın konusunu  ‘Mekteb-i Sultani’den Üniversiteye Bir Eğitim Kurumu Olarak Galatasaray’ olarak belirledik.  Konferans 20 Aralık 2018, Perşembe günü Galatasaray Üniversitesi Aydın Doğan Oditoryumu’nda gerçekleşti.

Resim4

Galatasaray Üniversitesi’nin kuruluşunda ve gelişmesinde büyük emek sahibi olan, Sosyoloji Bölümü Kurucu  Başkanı Barlas Tolan 8 Aralık 2014 tarihinde aramızdan ayrılmıştı. Hocanın anısına 2015 yılından bu yana Sosyoloji Bölümü öğretim elemanları tarafından düzenlenen Barlas Tolan Konferansları dizisi bu yıl sürdürüldü. ‘Kentleşmeyi Yeniden Düşünmek’ konulu konferans 13 Aralık 2017, Çarşamba günü Galatasaray Üniversitesi Aydın Doğan Oditoryumunda gerçekleştirildi.

Konferansın saat 10.00’da başlayan sabah seansı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Ruşen Keleş’in “Kentleşme Politikalarımız” başlıklı konuşmasıyla başlarken, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Hatice Kurtuluş da “Türkiye’nin Kentleşme Deneyiminin Toplumbilimsel Analizinde Tarihsel Politik İzleri Sürmek” başlıklı konuşmasıyla konferansa katkı sundu. Daha çok tarihsel bir perspektifle yapılan iki konuşmadan sonra söz alan Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nden Ayda Eraydın ise “Neoliberalizm Sonrasında Kentleşmenin Kavramsallaştırılması: Günümüz Türkiye’sinin Kentleşme Sürecini Tanımlayabilmek için Nasıl Bir Çerçeve Kurgulayabiliriz?” başlıklı bir konuşma yaptı.

ÖĞLEDEN SONRA SEANSI

Fransızca olarak gerçekleştirilen konferansın öğleden sonra seansı saat 14.00’te başladı.  Seansa Institut d’urbanisme de Paris‘den (Paris Kentleşme Enstitüsü) Michèle Jolé konuşmacı, Jean-François Pérouse ise tartışmacı olarak katıldılar. Jolé, Institut d’urbanisme de Paris bünyesinde Türkiye üzerine yürütülmüş kent araştırmaları hakkında hazırlamış olduğu konuşmayı dinleyicilerle paylaştı. Konferans, Jean-François Pérouse’un Jolé’nin konuşması üzerinden yaptığı saptamalar ve açtığı tartışmanın tamamlanmasıyla sona erdi.

Resim5

Bu yıl ikincisi düzenlenen Barlas Tolan Konferansı’nda “Anomi ve Yabancılaşma” kavramları farklı perspektiflerden ele alındı.13 Aralık 2016’da Galatasaray Üniversitesi Aydın Doğan Oditoryumu’nda düzenlenen konferans, Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü adına Verda İrtiş’in, Galatasaray Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi adına Ali Ergur’un ve Yeditepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Jale Civelek’in yaptıkları konuşmalarla başladı.

“Ağ Toplumunda Toplumbilimin Kuramsal Açılımları” başlıklı sabah oturumunda ilk sunumu yapan Anadolu Üniversitesi’nden Nadir Suğur, sosyolojinin tarihsel gelişimini epistemolojik ikilikler ve ayrışmalar üzerinden yeniden yorumlayarak, 20. yüzyılın son yıllarından itibaren fail-yapı, miko-makro ikiliklerini aşmaya yönelen sosyolojik eğilimlerinin öne çıkmasının, küreselleşme problematiğinin modernleşme problematiğinin yerini alması ile ilişkisi içinde anlaşılması gerektiğine işaret etti. Suğur’un ardından sunumuna yapan Galatasaray Üniversitesi’nden Cem Özatalay, Barlas Tolan’ın Çağdaş Toplumun Bunalımı: Anomi ve Yabancılaşma başlıklı çalışmasından hareketle önce Tolan’ın anomi ve yabancılaşma kavramlarının aynı olguyu açıklamak için kullanmasının yerinde olup olmadığını tartıştı; ardından da Barlas Tolan’ın çalışmasının temel hedefi olan Durkheim ile Marx’ın bağdaştırılmasının bu iki kavramdan hareketle olup olamayacağını sorguladı. Özatalay, yabancılaşmanın öznelliğin yitimi olarak değil de, nesnelliğin yitimi olarak kavranması durumunda, bu kavramın Durkheim’deki anomi kavramı ile olmasa da egoizm kavramı ile birlikte işe koşulabileceğini ileri sürdü.


Üçüncü olarak söz alan Verda İrtiş, hukukun sosyoloji disiplini içinde nasıl kavrandığını tarihsel bir bakış çerçevesinde ele alırken, Barlas Tolan’ın sosyolojisinde temel referans kaynağı olan Durkheimci hukuk kavrayışının ve anomi kavramının üzerinde durduktan sonra günümüz hukuk sosyolojisinin önde gelen isimlerinden Jacques Commaille’ın “referans/Akıl olarak hukuk” ile “kaynak olarak hukuk” ayrımına değindi. İrtiş, toplumsal ilişkilere içkin olan ve toplumu oluşturan bireylerin ihtiyaçlarına yanıt vermeyi esas alan  “kaynak olarak hukuk” yaklaşımının, hukuk alanını demokratikleştirme potansiyellerine değindi.

Sabah oturumunun son konuşmacısı olan Gönül Demez ise Durkheimci onarıcı hukuk kavramı ile denetimli serbestlik uygulamalarının arasındaki bağlantıya işaret ettikten sonra, Antalya örneği üzerinden yürüttüğü araştırma sonuçlarını ele aldı. Özellikle madde bağımlısı gençlerin topluma yeniden kazandırılması için kapatma uygulamasının yetersizliklerine vurgu yaptı. Demez, uluslararası örneklere de gönderme yaparak, bir onarıcı hukuk uygulaması olarak denetimli serbestlik uygulamasının sunduğu olanaklara işaret ederek konuşmasını bitirdi.

Resim5

Konferansın sabah oturumunun ardından, Yasemin Giritli İnceoğlu’nun Oxford Dictionary tarafından 2016 yılında yılın kelimesi seçilen “post-truth” terimi ile yabancılaşma kavramı arasında ilişkiye dikkat çektiği açılış konuşmasıyla başlayan “Anomi ve Yabancılaşmanın Çağdaş Görünümleri” başlıklı öğleden sonra oturumunda ilk sunumu Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nden İncilay Cangöz aldı. İletişimin iktidarlar için taşıdığı önemi tarihsel gelişimi içinde ele alan Cangöz, konuşmasının devamında günümüz medyasından habercilik pratiklerinden  örnekler vererek medya ile yabancılaşma ilişkisine dair bir tartışma yürüttü. Oturumda ikinci sunumu yapan Ayça Yılmaz Deniz ise yabancılaşmanın çağdaş görünümlerini beyaz yakalıların çalışma hayatından hareketle ele aldı. Öncelikle Barlas Tolan’ın çalışma yaşamı üzerine yürütmüş olduğu 1984 tarihli Eskişehir’de Sanayi İşçileri ve 1986 tarihli Çağdaşlaşma Sürecinde Gençlerin Ekonomik Konumu: Tutum ve Değerler başlıklı araştırmalarına değinen Yılmaz, Tolan’ın bu araştırmlarında güvencesizlik ve tanınma sorunlarına dair veriler sunmuş olmasının konu bağlamında önemli olduğunu vurguladı. Zira Yılmaz, günümüzün güvencesiz iş örgütlenmesi içinde yabancılaşmanın, kâh uzun vadeli duygu ve planların ortadan kalkmasınının yol açtığı  karakter aşınması ile bağlantılı anlam yitimi olarak, kâh işyerindeki yanlışlıklar ve adaletsizliklerle başetme yöntemi olarak bunları görmezden gelme tutumunun yol açtığı mutsuzluk olarak açığa çıktığına dikkat çekti. Öğleden sonra oturumunda son sözü alan Uğur Zeynep Güven,Barlas Tolan’ın kent araştırmalarından hareketle, günümüz kentinin çok merkezli niteliğine dikkat çeken  bir sunum yaptı. Endüstriyel kent alanının çok merkezliliğinin yol açtığı parçalı yapısının, farklı mekansallıklarda değişen oranda geçicililklere sahip farklı kent kültürü communitaslarına yol açtığına işaret eden Güven, kent, mekansallık ve kültür ilişkisinin içiçeliği nedeniyle, kent araştırmalarının çok disiplinli bir perspektifle yürütülmesinin kaçınılmaz olduğunu vurgulayarak konuşmasını bitirdi.

Öğleden sonra oturumu da tamamlandıktan sonra, konferans, aynı zamanda Barlas Tolan’la uzun yıllar aynı kurumda meslektaşı olarak çalışmış olan Jale Civelek’in, anomi kavramının günümüz uluslararası toplumunda yaşanan krizleri anlamak için kullanılıp kullanılamayacağını sorunsallaştırdığı konuşmasıyla sona erdi.


Resim6

Bölümümüz kurucusu merhum Prof.Dr. Barlas Tolan’ı 8 Aralık’ta düzenlediğimiz bir toplantı ile andık.

“Türkiye’de Sosyolojinin Dönüşümü” başlıklı toplantıda bölümümüz öğretim elemanlarından Prof. Dr. Ali Ergur, Doç. Dr. Cem Özatalay ve  Öğr. Gör. Nazlı Ökten sosyolojinin Türkiye’deki serüveni ve üniversitelerin alana yaklaşım biçimleri üzerine konuştular.

Ardından Doç. Dr. Feyza Ak Akyol’un girişimi ve öğrencilerimizin yardımlarıyla kurulan Barlas Tolan Kitaplığı’nın açılışı ve Barlas Tolan için hazırlanan internet sitesinin tanıtımı yapıldı. www.barlastolan.com adresinden ulaşabileceğiniz bu sitede Barlas Tolan ile ilgili bilgi, belge ve fotoğraflar bulunmaktadır. Barlas Tolan’ın anısını yaşatmayı amaçlayan web sitesine Barlas Tolan ile ilgili düşüncelerinizi ya da anılarınızı yazabilirsiniz.